Basın kartı almak isteyenler için rehber: yaş, eğitim ve sözleşme şartları, elektronik başvuru adımları, geçerlilik süresi ve yenileme işlemleri.
Gazeteciler için basın kartı, meslek hayatının resmî imzası niteliğindedir. Resmî ve özel bütün kuruluşlar tarafından kabul edilen bu kart, eksiksiz hazırlıkla başvurulduğunda sorunsuz biçimde edinilebilir .
Bu rehberde ; kart türlerini, genel ve özel şartları, medya kuruluşlarında aranan kriterleri , başvurunun nasıl ilerlediğini , başvuruları karara bağlayan Komisyonun nasıl karar verdiğini ve kartın iptal edildiği durumları yürürlükteki düzenlemeler ışığında anlatıyoruz . Hedefimiz , okumayı tamamladığınızda başvurunuzu hatasız olarak yapabilmeniz .
Basın Kartı Nedir?
En kısa tanımıyla basın kartı, İletişim Başkanlığının uygun bulunan gazetecilere ve medya çalışanlarına verdiği, kamu ve özel tüm kurumlarca kabul edilen resmî kimlik belgesidir. Kartın amacı , sahibinin gazeteci olduğunu güvenilir şekilde ortaya koymaktır.
Kart, kişinin kendi başına alabileceği bir belge değildir. Göreve bağlı kart için kişinin bir medya kuruluşunda 5953 sayılı Kanun kapsamında çalışması, çalıştığı medya kuruluşunun da yönetmelikteki şartları sağlaması gerekir. Diğer bir deyişle başvuru iki ayaklı bir değerlendirmedir: hem gazeteci hem yayın organı mercek altına alınır .
Sarı Basın Kartı Ne Anlama Gelir?
Sıkça duyulan "sarı basın kartı" kavramı, mevzuattaki bir kategori değildir; kartın geleneksel rengine gönderme yaparak ortaya çıkmış yerleşik bir ifadedir. Resmî düzenlemede yalnızca beş tür sayılır ve günlük kullanımda "sarı kart" dendiğinde genellikle göreve bağlı basın kartı anlaşılır .
Basın Kartının Hukuki Dayanağı
Kartla ilgili düzenlemelerin kaynağı, 5187 sayılı Basın Kanunu'nun ek 1 ila ek 8'inci maddeleridir. Bu maddelere dayanılarak hazırlanan Basın Kartı Yönetmeliği, 9/4/2023 tarihli ve 7051 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kabul edilmiş ve 10/4/2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu düzenleme , 2018 tarihli eski yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır .
Yönetmelikte 6/6/2024 tarihli ve 8624 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile önemli güncellemelere gidilmiştir . Söz konusu güncellemeyle ; sürekli basın kartı için gereken 18 yıllık sürenin hesabında serbest kartla geçen dönemlerin en fazla 24 ayının sayılacağı hükme bağlanmış , Anadolu Ajansı ve TRT'de kart alabilecek unvanlar baştan yazılmış ve radyo-televizyonlarda kart alabilecekler arasına fotoğrafçı unvanı eklenmiştir .
- Yasal dayanak: Basın Kanunu'nun ek 1-8. maddeleri
- Uygulama metni: 7051 sayılı karar ekindeki yönetmelik (RG 10/4/2023, sayı 32159)
- Güncelleme: 6/6/2024 tarihli değişiklik yönetmeliği
- Sözleşme şartı: 5953 sayılı Kanun'a uygun hizmet sözleşmesi
- Meslek etiği: 195 sayılı Kanun'un 49. maddesine göre belirlenen basın ahlak esasları
Altını çizmek gereken bir nokta: Yönetmelik ileride yeniden güncellenebileceğinden , başvuru öncesinde İletişim Başkanlığının resmî sitesinden en güncel duyuruları incelemeniz önemlidir.
Basın Kartı Türleri Nelerdir?
Yürürlükteki düzenlemeye göre toplam beş kart türü vardır . Her türün kapsadığı kişiler ve başvuru koşulları farklılık gösterir . Doğru türe başvurmak , sürecin ilk ve en önemli adımıdır .
1. Göreve Bağlı Basın Kartı
Bir yayın kuruluşunun kadrosunda çalışan Türk vatandaşı medya mensuplarının ve enformasyon görevlilerinin aldığı karttır. Uygulamada en sık görülen kart türü budur; kart talep edenin genel şartların hepsini taşıması gerekir. TRT kanalıyla yapılan başvurularda ise 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşme ve kesintisiz çalışma şartı uygulanmaz.
2. Süreli Basın Kartı
Türkiye'de yerleşik olarak görev yapan, yani görev alanı Türkiye'yi kapsayan yabancı gazetecilere yöneliktir. Başvuranın ; kuruluşu tarafından görevlendirildiğini belgelemesi , 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu'na göre çalışma izninin bulunması ve kurumunun idare merkezinin olduğu ülkenin Türkiye'deki temsilciliğinden takdim mektubu getirmesi gerekir. Kart, görev süresini geçmeyecek şekilde verildiği yılın sonuna kadar kullanılabilir.
3. Geçici Basın Kartı
Görev alanı Türkiye'yi kapsamayan ancak haber amacıyla kısa süreliğine Türkiye'ye gelen yabancı medya mensuplarına verilir. Bu kart, görev süresi esas alınarak en fazla üç ay için verilir ve talep hâlinde yalnızca bir kez uzatılabilir .
4. Serbest Basın Kartı
Kısa süreli işsizlik dönemindeki ya da yurt dışında bağımsız çalışan Türk vatandaşı medya mensuplarının alabileceği karttır. Talebin , en az bir yıl çalışılan kuruluştan işten çıkıştan sonra bir ay içinde yapılması şarttır . Verilecek kartın süresi , daha önce kart taşınan yıla göre farklılaşır:
- Beş yıla kadar kart taşıyanlara 12 ay
- 5-10 yıl kart sahipliği olanlara 18 aylık kart
- On yıldan fazla kart taşıyanlara 24 ay
Yabancı bir ülkede bağımsız olarak serbest gazetecilik yapanlarda ise çalışma durumunun ilgili ülkedeki büyükelçilik veya konsolosluk tarafından doğrulanması aranır .
5. Sürekli Basın Kartı
En az 18 yıl mesleki hizmeti bulunan medya mensupları ile en az 18 yıl kart taşıyan enformasyon görevlilerine ömür boyu verilen karttır. Bu süre hesaplanırken serbest kartla geçen dönemlerin azami 24 aylık bölümü hesaba katılır. Bu türde aktif sözleşme şartı bulunmaz; fakat yabancı medya mensuplarına more info sürekli kart verilemez.
Basın Kartı Alma Şartları
Kart türü ne olursa olsun, Türk vatandaşı başvuru sahiplerinde yönetmeliğin 8. maddesindeki temel koşullar esas alınır . Listedeki maddelerden biri bile eksikse başvuru reddedilir :
- En az 18 yaşında olmak.
- En az lise veya dengi bir okuldan mezun olmak.
- Hakkında kısıtlılık ya da kamu hizmetlerinden yasaklanma kararı olmamak.
- Kasıtlı bir suçtan beş yıl ya da daha uzun hapis cezasıyla hüküm giymemiş olmak.
- Yönetmelikte tek tek sayılan şantaj, sahtecilik, dolandırıcılık, rüşvet ve benzeri suçlardan mahkûmiyeti bulunmamak.
- 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve 6415 sayılı Kanun kapsamındaki suçlardan hüküm giymemiş olmak.
- Basın Kanunu'nun 25/2. maddesinde sayılan suçlardan mahkûmiyeti bulunmamak.
- 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşme yapmış olmak ve mücbir sebepler dışında bir aydan fazla ara vermeden çalışmak.
- Medya faaliyeti dışında ticari faaliyette bulunmamak.
Son iki şart ; süreli yayın sahipleri ve tüzel kişi temsilcileri, radyo ve televizyonların yönetim kurulu başkanları, kamu kurumlarında kart alabilecek çalışanlar ve yabancı basın kuruluşlarında çalışan Türk vatandaşları için istenmez. Enformasyon görevlisi kimliğiyle başvuranlardan bunlara ek olarak görev yaptığı birimi ve kadro unvanını gösteren, üst yönetici tarafından imzalanmış bir görev yazısı aranır.
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, sözleşmenin fikir işçisi statüsüne uygun düzenlenmemesidir . Başvurudan önce hizmet akdinizi mutlaka kontrol edin .
Kart Alamayacak Olanlar Kimlerdir?
Medya alanında hizmet vermeyen özel sektör şirketlerinin , kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve Türkiye'deki yabancı temsilciliklerin yayın faaliyetlerinde çalışan personele kart düzenlenmez . Söz gelimi bir şirketin kurumsal iletişim biriminde çalışan editör, yaptığı iş gazetecilik benzeri olsa da bu belgeye hak kazanamaz.
Kurum Şartları: Gazete, Ajans, RTV ve İnternet Haber Siteleri
Bireysel koşullar kadar kurumsal koşullar da önemlidir; başvuranın bağlı olduğu yayın organının da yönetmeliğin dördüncü bölümündeki şartları karşılaması gerekir. Bunun yanında yayın türü ve ölçeğine göre kart alabilecek pozisyonlar ve kota farklılaşır .
Basılı Gazete ve Dergiler
Gazete ve dergilerin ; 5187 sayılı Kanun'a göre verilen beyanname ile Cumhuriyet Başsavcılığından alınan alındı belgesinin onaylı örneğini Başkanlığa iletmesi, beyannamede belirtilen aralıklarla aksatmadan yayımlanması , ilan ve reklam alanının yüzölçümünün üçte birini geçmemesi ve içeriklerin üçte birinden fazlasının başka bir yayından kopyalanmamış olması şarttır . Kart verilecek kişi sayısı , gazetenin yüzölçümüne ve yayın periyoduna göre belirlenir ; mesela yüzölçümü 0,39 metrekare veya daha az olan yerel gazetelerden başvuru kabul edilmez .
Haber ve Fotoğraf Ajansları
Haber ve fotoğraf ajanslarının ; düzenli yayın yapması, kadrosunda daha önce kart taşımış ve 5953 sayılı Kanun kapsamında çalışan en az beş gazeteci istihdam etmesi ve yaygın ya da bölgesel bir süreli yayınla ücretli haber satış sözleşmesi imzalamış olması şarttır. On gazete veya beş yaygın yayıncıyla sözleşmeli, on gazeteci istihdam eden ajanslarda kontenjan sınırı bulunmaz.
Radyo ve Televizyonlar
RTV şirketlerinin 6112 sayılı Kanun'a uygun yayın izinlerine sahip olması ve düzenli yayın yapması gerekir . Ülke genelinde yayın yapan kuruluşlarda kontenjan sınırı bulunmaz ; bölgesel televizyonlarda yönetim kurulu başkanı ile 19, yerel televizyonlarda 10, bölgesel radyolarda 7, yerel radyolarda ise 2 çalışana kart verilir . Haber birimi dışında görev yapanlara, unvanları uygun görünse de kart düzenlenmez .
İnternet Haber Siteleri
Dijital haber sitelerinin ; beyanname ve alındı belgesini Başkanlığa iletmesi, haber paylaşımı amacına ayrılmış olması , yayının sürekli erişilebilir olması , özgün ve güncel günlük haber ya da yorum barındırması ve sayfa içeriklerinin başka yayından aynen alıntı olmaması şarttır. Kontenjan, 5953 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalı çalışan sayısına göre değişir:
- 4 sigortalı çalışanı olan sitelerde imtiyaz sahibi veya tüzel kişi temsilcisi ile 4 çalışan
- Beş ila dokuz sigortalı çalışanı olan sitelerde sahibi ile 9 çalışan
- On ve daha fazla sigortalı çalışanı olan sitelerde sınırlama uygulanmaz
Dijital yayıncılarda kart alabilecek pozisyonlar arasında muhabir ve editörlerin yanında video editörü, sosyal medya editörü, haber kameramanı ve haber spikeri gibi dijital çağa özgü görevler de sayılmıştır.
Adım Adım Basın Kartı Başvurusu
Başvuru tamamen elektronik ortamda başlar , İletişim Başkanlığı bölge müdürlüklerince işleme alınır ve genel hatlarıyla şu aşamalardan geçer:
- İlk iş türü seçin: Çalışma durumunuza göre göreve bağlı, serbest veya sürekli kartın hangisine başvuracağınıza karar verin.
- Belgelerinizi hazırlayın: Vesikalık fotoğraf, en az altı aylık mesleki çalışmaya dair belge ve 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşme bilgilerinizi bir araya getirin.
- Beyannameyi doldurun: İletişim Başkanlığının internet sitesindeki başvuru beyannamesini elektronik ortamda eksiksiz doldurun ve belgeleri sisteme yükleyin.
- Onay aşaması: Beyannamenin medya kuruluşunun yetkili kişisince onaylanması gerekir; bazı kuruluşlar bunu doğrudan elektronik ortamda yapar.
- Ön inceleme: Bölge müdürlüğü dosyanızı kontrol eder ve gerekirse Adli Sicil, SGK, Basın İlan Kurumu gibi kurumlardan bilgi toplar.
- Komisyon kararı: Engel bulunmayan dosyalar Basın Kartı Komisyonuna gönderilir ve başvurunun kabulüne ya da reddine burada karar verilir.
- Kartın teslimi: Olumlu karardan sonra kart basılır ve Başkanlığın belirlediği yöntemle teslim edilir.
Eksik ya da uygunsuz bulunan başvurular Komisyona gitmeden reddedilir ve durum beyannamede verilen iletişim bilgileri üzerinden başvurana bildirilir. Aranan şart gerçekleştiğinde yeniden başvuru yapılabilir .
Yurt dışındaki Türk medya mensupları, başvuru evraklarıyla birlikte bulundukları ülkedeki büyükelçilik veya başkonsolosluktan alınan teyit yazısını Başkanlığa ileterek başvurur . Yabancı medya mensupları ise Başkanlığın sitesindeki farklı bir elektronik formu doldurarak başvurur; görevlendirme belgesi, basın vizesi veya çalışma vizesi, takdim mektubu, pasaport fotokopisi ve vesikalık fotoğraf istenir .
Basın Kartı Komisyonu ve Değerlendirme Süreci
Kartlarla ilgili nihai kararı veren Komisyon, Başkanlığı temsil eden üyeler, basın-yayın meslek kuruluşlarının temsilcileri, sürekli kart sahipleri, sendika temsilcileri ve iletişim fakültesi dekanları ya da kart sahibi gazeteciler arasından seçilenlerle toplam 19 üyeden meydana gelir . Üyelik süresi iki yıldır.
- Komisyon yılda en az üç kez olağan olarak toplanır; gerektiğinde olağanüstü toplantı da yapılabilir.
- Toplantı yeter sayısı 13 üyedir ve görüntülü uzaktan katılım fiziki katılımla aynı sonucu doğurur.
- Karar için katılanların salt çoğunluğu yeterlidir; çekimser kalmak mümkün değildir.
- Dosyalar toplantıdan en az beş gün önce üyelerin incelemesine sunulur.
- Reddedilen başvuruların gerekçesi tutanakta yer alır.
İnceleme sırasında başvuranın niteliklerine, mesleki çalışmalarına, eserlerine ve ödüllerine ek olarak çalıştığı kuruluşun özelliklerini de inceler. Dijital yayıncı çalışanlarının başvurularında sitenin tekil ziyaretçi ve sayfa görüntülenme sayıları da hesaba katılır . Bu nedenle trafiği düşük bir sitede çalışmak, şartlar karşılansa bile başvurunun reddine yol açabilir .
Basın Kartının Sağladığı Haklar ve Kolaylıklar
Kartın en temel faydası, sahibinin gazeteci kimliğini resmî olarak belgelemesidir . Buna ek olarak mevzuatta doğrudan yer alan birkaç önemli hak bulunur :
- Basın trafik kartı: Kart sahipleri isterse trafik kartına başvurabilir; sağlayacağı kolaylıkları Başkanlık ve İçişleri Bakanlığı birlikte tespit eder.
- Hizmet damgalı pasaport: Yurt dışına görevle giden kart sahibi gazeteciler ve Türkiye'de yaşayan sürekli kart sahipleri belirli usullerle hizmet damgalı pasaport talep edebilir.
- Resmî tanınırlık: Kart, resmî ve özel kurumların kabul etmek zorunda olduğu bir kimliktir.
- Erişim kolaylığı: Kamu kurumlarının basın etkinliklerinde ve akreditasyonlarda kart, gazeteci olduğunuzu tek başına kanıtlar.
Şu ayrıma dikkat etmek gerekir: Fikir işçilerinin kıdem tazminatı, izin ve ihbar hakları karta sahip olmaktan değil, 5953 sayılı Kanun kapsamındaki çalışma ilişkisinden kaynaklanır . Kartı olmayan bir fikir işçisi de bu haklardan faydalanabilir . Yerel yönetimlerin ya da özel kuruluşların kart sahiplerine uyguladığı indirim veya ücretsiz hizmetler ise kendi kararlarına bağlıdır ; geçerli uygulamayı ilgili kurumdan doğrulamanız en sağlıklısıdır.
Geçerlilik, Yenileme ve Kayıp Kartlar
Mevzuata göre basılan kartın geçerlilik süresi on yıl olarak belirlenmiştir. Geçerliliği sona eren kartlar, sahibinin şartları taşımaya devam etmesi kaydıyla Komisyona gitmeden Başkanlıkça yenilenir . Sürekli nitelikteki kart ise ömür boyu verilir ; sadece kartın kendisinin değiştirilmesi söz konusu olabilir .
Kaybolan veya kullanılamayacak hâle gelen kartlar için Başkanlığa başvurarak yeni kart isteyebilirsiniz . Kayıp durumunda talebe kaybı gösteren tutanak veya kayıp ilanı ile hâlen çalışıldığını gösteren bir belge konur. Dikkat edilmesi gereken sınır şudur: kayıp veya yıpranma nedeniyle yeni kart talebi bir takvim yılı içinde en çok iki kez mümkündür .
Maliyet tarafında yönetmelik, maliyeti geçmeyecek şekilde kart bedeli ile basım ve dağıtım için hizmet bedeli istenebileceğini öngörür . Geçerli ücret Başkanlıkça belirlendiği için , sistemdeki güncel bilgiye bakmanız gerekir .
Basın Kartı Ne Zaman İade Edilir veya İptal Edilir?
İş yeri ya da unvan değişikliği olduğunda , söz konusu değişiklik en geç bir ay içinde hem basın mensubu hem de medya kuruluşu sahibi tarafından Başkanlığa yazılı olarak bildirilir . Bu belge; iş yeri veya unvan değişikliği, işten ayrılma ve iptal hâllerinde en geç bir ay içinde Başkanlığa iade edilir . Elinizdeki eski kart iade edilmeden yeni başvuru değerlendirilmez .
İptal sebepleri şunlardır:
- Kişinin aranan nitelikleri baştan taşımadığının ya da sonradan yitirdiğinin tespit edilmesi
- Çalışılan kuruluşun gerekli kurumsal şartları artık sağlamaması
- Kartın veya karta bağlı kartların bir başkasına kullandırılması
- Basın ahlak esaslarının ihlali üzerine Komisyonca iptale karar verilmesi
Basın ahlak esaslarının çiğnenmesi gerekçesiyle kartı iptal edilenlere , kartın iade edildiği tarihten itibaren bir yıllık süre tamamlanmadan yeniden kart verilemez. Komisyon, olayın niteliğini dikkate alarak iptal yerine uyarı kararı da verebilir . Ayrıca dizgi, renk ve şekil bakımından resmî karta benzeyen kart düzenleyen veya kullananlar hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur ; ilgililere soruşturma ya da kovuşturma kesinleşinceye kadar kart düzenlenmez .
Enformasyon Görevlileri, Yayın Sahipleri ve Diğer Özel Durumlar
Yönetmelik yalnızca muhabir ve editörleri kapsamaz; süreli yayın sahipleri, enformasyon görevlileri ve belirli meslek kuruluşlarının yöneticileri de bu çerçevede yer alır . Bu grupların her biri için kendine özgü koşullar geçerlidir .
Kamu Kurumlarının Enformasyon Personeli
Kamu kurumlarının enformasyon hizmetlerinde görev yapan çalışanlar , enformasyon görevlisi unvanıyla başvurabilir . Beyannamenin üst yönetici tarafından onaylanması ve görev yapılan birimi ile kadro unvanını gösteren görev yazısının eklenmesi zorunludur . Komisyon bu başvurularda fiilen yapılan işin medyayla bağlantısına dikkat eder ; unvanın kâğıt üzerinde uygun olması yeterli sayılmaz .
Yayın Sahipleri ve Tüzel Kişi Temsilcileri
Süreli yayınların sahipleri veya tüzel kişi temsilcileri ile radyo ve televizyonların yönetim kurulu başkanları başvuru yapabilir. Bu başvurularda 5953 sayılı Kanun'a uygun sözleşme ile medya dışında ticari faaliyette bulunmama şartları aranmaz ; fakat yaş, eğitim ve adli sicil gibi temel koşullar aranmaya devam eder.
Meslek Örgütü Yöneticileri
Medya alanında faaliyet göstermeleri şartıyla sendikaların ve kamu yararına çalıştığı tespit edilen dernek ile vakıfların yönetim kadroları da bu kapsama girer. Öte yandan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının yayın faaliyetlerinde çalışanlara bu imkân tanınmaz.
Medya Kuruluşlarının Denetim Yükümlülükleri
İletişim Başkanlığı, kart sahiplerinin şartları sürdürüp sürdürmediğini belirli aralıklarla kontrol eder . Yayın kuruluşları, talep üzerine kartlı çalışanların isim, unvan, kart numarası ve sözleşme bilgilerini kapsayan onaylı bir listeyi sunmalıdır. Denetim sırasında mesleki çalışmalar da talep edilebilir ; usulüne uygun bildirim yapmayan kuruluş sahibi uyarı alır.
Başvurmadan Önce Kontrol Etmeniz Gerekenler
Beyannameyi göndermeden önce aşağıdaki listeyi tek tek işaretlemeniz , zaman kaybını büyük ölçüde önler :
- 18 yaşını doldurdum ve en az lise mezunuyum.
- Adli sicilimde engel teşkil eden bir kayıt bulunmuyor.
- Sözleşmem 5953 sayılı Kanun'a uygun düzenlendi ve SGK kaydım bu doğrultuda yapıldı.
- Altı aylık mesleki çalışma belgemi dijital olarak topladım.
- Yayın organımın yönetmelikteki nitelikleri taşıdığını teyit ettim.
- Unvanım, kuruluş türüme göre kart alabilecek unvanlar listesinde yer alıyor.
- İade gereken eski bir kartım ya da yapılmamış bir bildirimim bulunmuyor.
Maddelerden birini işaretleyemiyorsanız, başvuruyu ertelemek ve eksikliği gidermek daha akıllıca olur . Nitekim olumsuz sonuçlanan bir talep yeniden başvuru hakkı tanısa da bir sonraki Komisyon toplantısını beklemenizi gerektirir.
Başvurunun Reddedilmesine Yol Açan Hatalar
Ret kararlarının önemli bir kısmı , basit bir kontrolle engellenebilecek hatalardan ileri gelir. En sık karşılaşılan sorunlar ve doğru yaklaşım şunlardır :
- Yanlış sözleşme türü → Sözleşmenizin 5953 sayılı Kanun'a uygun fikir işçisi sözleşmesi olduğundan emin olun.
- Yetersiz mesleki çalışma belgesi → En az altı aylık döneme yayılan, imzalı ve tarihli haber örneklerini yükleyin.
- Kuruluşun nitelik kaybı → Yayın organının sigortalı çalışan sayısı ve yayın düzenliliği gibi kriterleri önceden inceleyin.
- Çalışmaya ara verme → İşten ayrıldıysanız bir ay içinde ya yeni işe başlayın ya da serbest kart için başvurun.
- Değişikliği bildirmemek → Unvan ya da iş yeri değiştiğinde bir aylık süreyi kaçırmayın.
- Eski kartı iade etmemek → Yeni başvurudan önce iade edilmesi gereken kartı teslim edin; aksi hâlde başvuru işleme alınmaz.
Pratikte şöyle bir tablo sıkça yaşanır: Bölgesel bir televizyonda kameraman olarak çalışan bir gazeteci, kurumdan ayrıldıktan iki ay sonra yeni bir yayında göreve başlıyor. Bir aydan uzun boşluk oluştuğu için ara vermeden çalışma koşulu sağlanamıyor. Ayrılıştan sonraki ilk ayda serbest kart talep edilseydi, bu sorunla karşılaşmayabilirdi.
Haber Sitesi Sahipleri İçin Kart Rehberi
2022 tarihli kanun değişikliğinin ardından internet haber siteleri resmen süreli yayın statüsüne kavuştu ve dijital yayıncıların gazetecileri de karta başvurma hakkı kazandı . Ancak her dijital yayın doğrudan bu kapsama girmez . Sitenizin çalışanlarının kart alabilmesi için şu adımları tamamlamanız önemlidir:
- Beyanname süreci: Cumhuriyet Başsavcılığından alınan alındı belgesini Başkanlıkla paylaşın.
- Künye: İmtiyaz sahibi, sorumlu müdür ve iletişim bilgilerinin yer aldığı künyeyi güncel tutun.
- Kadro eşiği: Kart başvurusu için en az dört fikir işçisinin sigortalı olarak çalışması gerekir.
- Özgünlük: Başka yayınlardan aynen alıntı yerine kendi haberlerinizi üretin; alıntılarda kaynak gösterin.
- Erişilebilirlik: Mücbir sebepler dışında sitenin sürekli açık kalmasını sağlayacak sunucu altyapısı seçin.
- Trafik ve okur: Komisyon tekil ziyaretçi ve sayfa görüntülenme sayılarını da değerlendirdiği için okur kitlenizi düzenli büyütün.
Bir internet haber sitesi için bu şartların önemli bir kısmı , kullandığınız haber yazılımıyla yakından bağlantılıdır . Mevzuata uygun künye, istikrarlı yayın ve izlenebilir okur verisi, yayıncı açısından sürekli takip edilmesi gereken başlıklardır .
Basın Kartı SSS
Kart başvurusunda üniversite diploması şart mı?
Üniversite mezuniyeti zorunlu tutulmamıştır. Yönetmelik asgari eğitim şartı olarak lise ya da dengi bir okuldan mezun olmayı arar ; dolayısıyla lise mezunları da karta başvurabilir . Bununla birlikte Komisyon mesleki geçmişinizi dikkate alır ; özenle hazırlanmış bir portfolyo eğitim belgesi kadar belirleyicidir .
Basın kartı başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?
Mevzuatta belirli bir süre yazmaz. Dosyanız önce bölge müdürlüğünde incelenir, ardından Komisyon gündemine girer . Komisyon yılda en az üç kez olağan toplandığı için sonuçlanma süresi toplantı takvimine göre değişir .
Bir kuruma bağlı olmadan kart alınabilir mi?
Sınırlı koşullarla evet. Serbest basın kartı, bir kurumda en az bir yıl çalıştıktan sonra ayrılan ve bir ay içinde başvuru yapanlara ve temsilcilikçe doğrulanan yurt dışındaki serbest Türk gazetecilere verilir . Daha önce hiçbir kuruluşta çalışmamış Türkiye'deki serbest çalışanlar için bu imkân bulunmaz .
Sosyal medya hesabıyla haber yapanlar kart alabilir mi?
Kendi adına yayın yapan içerik üreticileri, tek başına bu çalışmalarla karta hak kazanamaz . Resmî kart, 5187 veya 6112 sayılı Kanun'a göre faaliyet gösteren bir medya kuruluşuna bağlı çalışmayı ya da yönetmelikte sayılan diğer statüleri esas alır. Öte yandan şartları taşıyan bir internet haber sitesinde sosyal medya editörü unvanıyla çalışan biri kart talep edebilir.
Basın kartı ücretli mi?
Yönetmelik, kartın maliyetini aşmamak kaydıyla kart bedeli ile basım ve dağıtım için hizmet bedeli tahsil edilebileceğini düzenler. Ücretin miktarı ve tahsil şekli Başkanlıkça duyurulur ; dolayısıyla son durumu Başkanlığın resmî kanallarından teyit etmelisiniz.
Basın kartı iptalinden sonra tekrar başvurulabilir mi?
İptal gerekçesi ortadan kalktıktan sonra tekrar başvurmak mümkündür . Fakat basın ahlak esaslarına aykırılık nedeniyle iptal edilen kartlarda, kartın iade tarihinden itibaren bir yıl geçmeden yeni kart verilemez. Belirli suçlardan hüküm giyenlerde ise Adli Sicil Kanunu'ndaki kayıt silme işlemleri gerçekleşmedikçe kart verilemez.
Yabancı medya mensuplarına hangi kart verilir?
Evet. Görev alanına göre süreli veya geçici kart düzenlenir. Her iki türde de görevlendirme, çalışma izni ve temsilcilikten takdim mektubu istenir ; yabancılara sürekli kart ve basın trafik kartı verilemez.
Basın kartı, meslek hayatınızın en önemli belgesidir ve başvuru ilk bakışta zor görünse de kurallar bellidir. Uygun türü netleştirip belgelerinizi eksiksiz hazırlar ve süreleri takip ederseniz, resmî kimliğinizi rahatlıkla edinip yıllarca taşıyabilirsiniz .
Başvuru adımlarını, kart sorgulamayı ve yenileme işlemlerini daha ayrıntılı incelemek isterseniz basın kartı rehberimizi inceleyebilirsiniz . Resmî işlemler için her zaman İletişim Başkanlığının resmî kanallarını takip edin; buradaki içerik bilgilendirme amaçlıdır ve avukat görüşünün yerini tutmaz.
basın kartı, sarı basın kartı, basın kartı başvurusu, basın kartı şartları, göreve bağlı basın kartı, sürekli basın kartı, serbest basın kartı, İletişim Başkanlığı, Basın Kartı Komisyonu, internet haber sitesi basın kartı, basın trafik kartı, gazeteci kartı